Alzheimer Hastalığı (Bozukluğu) Nedir?

Alzheimer hastalığı (bozukluğu) ilerleyici özellik gösteren bir demans biçimidir. Demans, beyin veya hafıza yaralanmalarının, düşünce ve davranışları olumsuz etkilemesine neden olan için geniş anlamda kullanılan bir terimdir. Bu değişiklikler günlük yaşama önemli ölçüde müdahalede bulunur.

Alzheimer Derneği verilerine göre, Alzheimer hastalığı demans vakalarının yüzde 60-80 ‘nini oluşturmaktadır. Hastalık bulunan çoğu kişiye 65 yaşından sonra tanı konulur. Daha önce konulan bir  teşhis bulunursa, genellikle erken başlangıçlı Alzheimer bozukluğu olarak anılır. Alzheimer’ın  bir tedavisi bulunmamaktadır. Fakat hastalığın ilerlemesini yavaşlatacak tedaviler bulunmaktadır. 

Başlangıç evresinde yalnızca basit unutkanlıklarla kendini belli eden hastalık, zaman geçtikçe hastanın yakın geçmişte yaşadığı olayları unutmasına ve aile fertleri ile yakın çevresini tanıyamamasına kadar ilerleyebilir. Hastalığın daha ileri evrelerinde ise hastalar temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanarak bakıma muhtaç duruma gelir.

Alzheimer Gerçekleri

Çoğu kişi Alzheimer sorununu duymuş olsa bile, ne anlama geldiği konusunda net bilgilere sahip değildir. Alzheimer gerçekleri ‘ne değinilecek olursak:

  • Alzheimer hastalığı kronik olarak süreç içeren bir durumdur.
  • Semptomlar oldukça yavaş belirir ve beyindeki etkileri dejeneratif etkilerdir, diğer bir anlatımla yavaş düşüşe neden olan etkileri bulunur.
  • Alzheimer için bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır, ancak tedavi süreci sorunların ilerlemesini yavaşlatma etkisi göstererek kişinin yaşam kalitesini artırabilecektir.
  • Herkes Alzheimer hastalığına yakalanabilir, fakat 65 yaş üstü ve hastalık öyküsü bulunanlar için risk faktörü daha yüksektir.
  • Alzheimer ile bunama aynı anlama gelmemektedir. Alzheimer sorunu bir çeşit demans özelliği gösterir.
  • Alzheimer hastaları için beklenilen tek bir sonuç bulunmamaktadır. Kimileri hafif bilişsel hasarlarla uzun süre hayatına devam edebilirken, kimileri hızlı semptom başlangıcı ve daha hızlı ilerleme yaşayabilir.
  • Her insanın Alzheimer hastalığı sorunu farklı seyredebilmektedir.

Demans ve Alzheimer

Demans ve Alzheimer terimleri bazen birbirinin yerine geçecek şekilde kullanılır. Fakat her ikisi de aynı anlama gelmemektedir. Alzheimer bir bunama türü olarak isimlendirilir.

Demans ve Alzheimer terimleri bazen birbirinin yerine geçecek şekilde kullanılır. Fakat her ikisi de aynı anlama gelmemektedir. Alzheimer bir bunama türü olarak isimlendirilir.

Demans, unutkanlık problemi ve kafa karışıklığı gibi veya hafıza kaybı ile ilgili semptomlar için daha geniş anlamda kullanılan bir terimdir. Demans; Alzheimer sorunu, Parkinson problemi, travmatik beyin hasarları ve bu semptomlara yol açabilecek diğer sorunlardan daha özel ve geniş koşulları içeren bir terimdir.

Alzheimer Hastalığı Nedenleri ve Risk Faktörleri

Uzmanlar, Alzheimer hastalığının tek bir nedeni olmadığını ileri sürer, ancak aşağıdakiler gibi belirli risk faktörleri bulunur:

  • Yaş; Alzheimer sorunu gelişen çoğu insan 65 yaş ve üzerinde bulunmaktadır.
  • Aile hastalık öyküsü; Alzheimer geliştiren yakın bir aile üyesi varsa, kişide Alzheimer görünme ihtimali daha yüksektir.
  • Genler; Bazı genler Alzheimer hastalığına neden olabilir.

Bu risk faktörlerinden birine veya fazlasına sahip olunması, kişide Alzheimer hastalığı oluşacağı anlamına gelmez. Sadece risk seviyesini yükseltir.

Alzheimer ve Genetik

Alzheimer ve Genetik
Alzheimer sorunu bulunanların tanımlanabilen tek bir nedeni olmasa bile, genetik önemli yer edinebilir. Bu konu özellikle  gen araştırmacılarını ilgilendirir. Apolipoprotein-E (APOE), yaşlı kişilerde Alzheimer semptomları başlangıcına bağlı olan bir gendir.

Alzheimer sorunu bulunanların tanımlanabilen tek bir nedeni olmasa bile, genetik önemli yer edinebilir. Bu konu özellikle  gen araştırmacılarını ilgilendirir. Apolipoprotein-E (APOE), yaşlı kişilerde Alzheimer semptomları başlangıcına bağlı olan bir gendir.

Kan testleri, kişinin Alzheimer geliştirme riskini artıran bu gene sahip olup olmadığını belirleyen bir test aracıdır. Elbette kişi bu gene sahip olsa dahi Alzheimer olmayabilir. Aynı zamanda; kişi bu gene sahip olmasa bile Alzheimer olabilir. Yani kişinin Alzheimer geliştirip geliştirmeyeceğinden emin olmak için net bir yöntem yoktur. Ayrıca diğer bazı genler de Alzheimer veya  Alzheimer başlangıcı riskini artırabilir.

Alzheimer Hastalığının Belirtileri

Herkes zaman zaman unutkanlık yaşayabilir. Ancak Alzheimer sorunu bulunan kişiler, zaman içinde kötüye giden bazı devamlı davranış dizileri ve semptomlar gösterir. Alzheimer hastalığının belirtilerinden bazıları şunlardır:

  • Randevuları akılda tutma gibi günlük faaliyetleri etkileyen hafıza kaybı
  • Ocakta yemek unutma gibi görevlerle ilgili sık yaşanan sorunlar
  • Problem çözme yetisinde zorluklar
  • Konuşma veya yazma sorunu yaşama
  • Zaman ve mekan kavramlarında sorun yaşama
  • Azalan karar yeteneği
  • Kişisel hijyene dikkat etmede aksaklıklar
  • Ruh hali veya kişilik değişiklikleri
  • Arkadaş, aile veya topluluktan çekilme

Alzheimer Aşamaları

Alzheimer, ilerleyici etki gösteren bir hastalıktır, bu da semptomların zaman içinde giderek kötüye gideceği anlamına gelebilir. Hastalığın ileri safhalara ulaşması yıllar sürebilir. Alzheimer hastalığı ‘nın ilk aşamaları genellikle son yaşanılan olaylar karşısında kişinin göstermiş olduğu unutkanlıkla başlayıp, sonrasında kişinin günlük aktivitesini tek başına gerçekleştiremeyecek kadar zorlanmasıyla başlar. Alzheimer’ın yedi aşaması bulunmaktadır:

1.Aşama: Bu aşamada hiçbir belirti görünmez, fakat aile öyküsüne dayalı erken tanı konulabilir.
2. Aşama: Unutkanlık benzeri en erken belirtiler ortaya çıkar.
3. Aşama: Hafıza ve konsantrasyon eksikliği gibi hafif fiziksel veya zihinsel bozukluklar görünebilir. Bunlar sadece kişiye çok yakın olan biri tarafından fark edilebilmektedir.
4. Aşama: Alzheimer'a sıklıkla bu aşamada teşhis konulmaktadır, ancak yine de hafif olarak kabul görür. Bellek kaybı ve günlük görevleri yerine getirmede aksaklıklar rahatça belli olur.
5. Aşama: Orta ila şiddetli semptomlar belirir, kişinin yakınlarından veya bir bakıcıdan yardım alması gerekebilecektir.
6. Aşama: Bu aşamada, Alzheimer olan bir kişinin yemek ve kıyafet gibi temel görevlerde yardıma ihtiyacı olabilmektedir.
7. Aşama: Bu, Alzheimer'ın en şiddetli ve son aşaması olarak bilinir. Konuşma ve yüz ifadelerinde kayıplar yaşanabilir.

Bir kişide bu aşamalarda bir ilerleme görüldükçe, bir bakıcı desteği alması gerekebilecektir.

Erkenci Alzheimer

Alzheimer hastalığı genellikle 65 yaş ve üstü insanlarda görünür. Bununla birlikte, insanlarda 40 veya 50 yaşlarında ortaya çıkabilir. Buna erkenci Alzheimer denilmektedir. Bu tür Alzheimer, bu rahatsızlığı olan insanların yaklaşık yüzde 5’inde görünmektedir.

Erkenci Alzheimer semptomları arasında hafif hafıza kaybı ve günlük görevleri yerine getirmede konsantrasyon sorunları veya bitirememe sorunları yer alabilir. Doğru kelimeleri bulmak zorlaşabilir ve zaman kavramında bozulmalar meydana gelir. Mesafeleri ölçme  gibi hafif görme sorunları da belirebilir. Bazı insanlarda bu durumun görünme riski daha fazla olabilir.

Alzheimer Hastalığı Teşhisi

Alzheimer hastalığının teşhisi‘ne yönelik net olarak bilgi edinebileceğimiz bir tanı testi bulunmamaktadır. Alzheimer sorunu olan birine teşhis koymanın en kesin yolu ölüm sonrası beyin dokularını incelemektir. Fakat doktor zihinsel yetenekleri değerlendirmek veya demansı teşhis etmek için diğer muayene veya testleri kullanabilir.

Alzheimer Hastalığı TeşhisiAlzheimer hastalığının teşhisi'ne yönelik net olarak bilgi edinebileceğimiz bir tanı testi bulunmamaktadır. Alzheimer sorunu olan birine teşhis koymanın en kesin yolu ölüm sonrası beyin dokularını incelemektir. Fakat doktor zihinsel yetenekleri değerlendirmek veya demansı teşhis etmek için diğer muayene veya testleri kullanabilir.

Doktor Alzheimer teşhisi konusunda kişiye şu soruları sorabilir :

  • Semptom görünümleri
  • Ailenin tıbbi geçmişi
  • Mevcut veya geçmiş diğer sağlık sorunları
  • İlaç Geçmişi
  • Diyet, alkol tüketimi veya diğer  alışkanlıklar

Bu sorulardan yola çıkarak doktor Alzheimer riskini değerlendirip diğer bazı testler uygulayacaktır.

Alzheimer Testleri

Alzheimer hastalığını belirlemek için uygulanan belli bir test yoktur. Fakat doktor Alzheimer teşhisi koyabilmek için belli başlı testleri uygulayabilir.

Doktorların kullandığı ilk testlerden biri zihinsel durum testidir. Bu test kısa ve uzun süreli hafıza ve zaman kavramı ile ilgili araştırmaları içerir. Zihinsel durum testinde Alzheimer saptamak için şunlar araştırılır:

  • Herhangi bir günde yaşanan olaylar
  • Bu olaydaki kişilerin hatırlanma durumu
  • Bu olayda kullanılan kelimelerden hangilerinin hatırlandığı

Daha sonra fiziksel teste geçilir. Örneğin, kan basıncı kontrolü, kalp atış hızı değerlendirmesi ve vücut ısısı ölçümleri gibi. Kan tahlili veya idrar tahlili alınması da mümkündür.

Alzheimer İlaçları

Alzheimer hastalığında belirli bir tedavi bulunmamaktadır. Bununla birlikte, doktor semptomları azaltmak ve Alzheimer sorununu geciktirmek adına bazı ilaç ve tedavi yöntemlerine başvurabilir.

Başlangıç ve orta seviye Alzheimer için doktor Donepezil yahut Rivastigmin benzeri ilaçlar yazabilir. Bu ilaçlar beyinde yüksek asetilkolin seviyesini korumayı sağlar. Bunlar ise, hafızaya olumlu etki edebilecek nörotransmitter çeşitleridir.

Doktor aynı zamanda Alzheimer hastalığı ile ilgili belirtilerin giderilmesini sağlamak adına antidepresan ilaçları, antianksiyete ilaçları ya da antipsikotik türleri reçete edebilir. Bu ilaçlar şu etkilerin tedavisine yardımcı olabilecektir:

  • Depresyon
  • Huzursuzluk hissi
  • Saldırganlık durumu
  • Duygusal çalkalama
  • Halüsilasyon Görme

Cevap Bırakın